ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΗ ΕΚΔΡΟΜΗ

Προσκυνηματικὴ Ἐκδρομὴ

Τὴν Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς 1η Μαρτίου θὰ πραγματοποιηθῆ μονοήμερη προσκυνηματικὴ ἐκδρομὴ σὲ ἱστορικὴ Ἱερὰ Μονή.

Οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ δηλώσουν συμμετοχὴ ἐγκαίρως στὰ τηλέφωνα: 210 52 30948, 6987 353063.

ΤΟ ΤΡΩΔΙΟ ΚΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ

ΚΥΡΙΟ ΑΡΘΡΟ ΤΩΝ ΕΠΑΛΞΕΩΝ

Τὸ Τριῴδιο καὶ ὁ ἄνθρωπος

Μὲ τὴν βοήθεια τοῦ Θεοῦ εἰσερχόμεθα καὶ ἐφέτος στὴν κατανυκτικὴ περίοδο τοῦ ἱεροῦ Τριῳδίου. Ὥς γνωστόν, ἡ χρονικὴ αὐτὴ περίοδος τῶν δυόμιση περίπου μηνῶν λέγεται ἔτσι, γιατὶ στὴν ἐκκλησία μας χρησιμοποιεῖται τὸ πολυσέλιδο βιβλίο, «Τὸ Τριῴδιον», ποὺ εἶναι γεμᾶτο ἀπὸ ποιητικὰ μαργαριτάρια, ὑπέροχους ὕμνους, διδακτικὲς περικοπὲς καὶ πνευματικὲς ὠδές.

Ἐὰν προσέξωμε, μάλιστα, καλύτερα, θὰ παρατηρήσωμε ὅτι τὸ Τριῴδιο ἔχει σχέση μὲ τὸ σχῆμα τοῦ ναοῦ, τοῦ τάφου καὶ τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος. Ὁ ναὸς διαθέτει πρόναο, τὸν κυρίως ναὸ καὶ τὸ ἱερό, ὁ δὲ τάφος τὸν προθάλαμο, τὴν αἴθουσα τῶν δακρύων καὶ τὸν χῶρο τῆς σαρκοφάγου, τὸ δὲ ἀνθρώπινο σῶμα ἔχει τέσσερα ἄκρα, τὸν κορμὸ καὶ τὴν κεφαλή. Τὸ Τριῴδιο, λοιπόν, διαθέτει καὶ αὐτὸ τρεῖς ὑποπεριόδους: τὶς τέσσερις πρῶτες Κυριακές, τὴν μεγάλη περίοδο τῆς Τεσσαρακοστῆς καὶ τὴν Μεγάλη Ἑβδομάδα.

Οἱ δύο πρῶτες ἀπὸ τὶς ἀρχικὲς Κυριακὲς ἔχουν σχέση μὲ τὰ πόδια, γιατὶ κατὰ τὴν μὲν πρώτη ἀναγιγνώσκεται ἡ περικοπὴ τοῦ Τελώνου καὶ Φαρισαίου, οἱ ὁποῖοι «ἀνέβησαν προσεύξασθαι». Κατὰ τὴν δευτέρα δὲ Κυριακὴ ἀναγιγνώσκεται ἡ περικοπὴ τοῦ Ἀσώτου, ὁ ὁποῖος «ἀναστάς ἐπορεύθη πρὸς τὸν πατέρα του». Ἑπομένως, καὶ στὶς δύο περιπτώσεις ὑπάρχει ἡ χρησιμοποίηση τῶν ποδῶν («ἀνέβησαν», «ἐπορεύθη»).

Οἱ δύο ἑπόμενες Κυριακὲς ἔχουν σχέση μὲ τὰ χέρια. Τὴν μὲν Κυριακὴ τῆς Κρίσεως ἀναφέρεται ἡ φράση «Ἐπείνασα καὶ ἐδώκατε μοι φαγεῖν», κατὰ δὲ τὴν ἑπομένη Κυριακὴ ἐνθυμούμεθα τὴν παρακοὴ τῶν πρωτοπλάστων, οἱ ὁποῖοι ἔλαβαν μὲ τὰ χέρια των τὸν ἀπαγορευμένο καρπὸ καὶ τρώγοντάς τον ἐξέπεσαν τοῦ Παραδείσου. Ἡ ἐνθύμηση αὐτὴ μᾶς διδάσκει ὅτι δὲν πρέπει νὰ κάνωμε πράξεις ποὺ μᾶς ἀπομακρύνουν ἀπὸ τὸν Θεό. Γι’ αὐτὸ προσπαθοῦμε μὲ τὴν νηστεία νὰ ἐλαχιστοποιήσωμε τὶς ἁμαρτωλὲς πράξεις καὶ νὰ μεγιστοποιήσωμε τὴν μετάνοια.

Ἔτσι, μετὰ τὶς τέσσερις ἀρχικὲς Κυριακές, εἰσερχόμεθα στὸ κύριο σῶμα, στὸν κορμό, δηλαδή, τῆς μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ποὺ ἀντιστοιχεῖ στὸν κορμὸ τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος. Ὅπως, μάλιστα, μέσα στὸν κορμό μας ὑπάρχουν πολύτιμα ὄργανα (καρδιά, πνεύμονες, ἧπαρ καὶ λοιπά), ἔτσι καὶ στὸν κορμὸ τοῦ Τριῳδίου ὑπάρχουν πολύτιμοι θησαυροὶ (Χαιρετισμοὶ τῆς Θεοτόκου, Μεγάλος Κανόνας, Ψυχοσάββατα, Κυριακὴ τῆς Ὀρθοδοξίας, Κυριακὴ τοῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, Κυριακὴ τῆς Σταυροπροσκυνήσεως, Κυριακὴ τοῦ Ἰωάννου τῆς κλίμακος, Κυριακὴ τῆς Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας, ἡ λειτουργία τῶν Προηγιασμένων καὶ λοιπά).

Μετὰ τὸν κορμὸ ἔρχεται ἡ κεφαλὴ ἀλλὰ μεσολαβεῖ ὁ λαιμός. Σὲ ἀντιστοιχία, λοιπόν, στὸ Τριῴδιο λαιμὸς εἶναι ἡ Κυριακὴ τῶν Βαΐων. Ὁποῖοι δὲ θησαυροὶ εὑρίσκονται στὴν Μεγάλη Ἑβδομάδα!Ξεπερνοῦν τὸν ἀνθρώπινο νοῦ!  Γιατί «οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, ὥστε τὸν Υἱὸν Αὐτοῦ τὸν Μονογενῆ ἔδωκε, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον» (Ἰωάνν., Γ’ 15-16). Μέσα στὴν Μεγάλη Ἑβδομάδα, ἄλλωστε, ὑπάρχει τὸ λαμπερὸ διαμάντι τῆς παγκοσμίου λογοτεχνίας, «Τὸ Τροπάριο τῆς Κασσιανῆς», καθὼς ἐπίσης ὑπάρχουν τὰ Δώδεκα Εὐαγγέλια (δώδεκα περικοπὲς τῶν Εὐαγγελίων), τὰ ἄλλα βιβλικὰ ἀναγνώσματα, οἱ ὑπέροχοι ὕμνοι, τὰ Ἐγκώμια καὶ λοιπά.

Ὅλα αὐτὰ βοηθοῦν νὰ βιώσωμε, ὅσο εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατόν, τὸν Σταυρό, τὰ πολλὰ πάθη καὶ τὴν ταφὴ τοῦ Σωτῆρος μας, ὥστε νὰ γευθοῦμε καὶ τὴν ἔνδοξη Ἀνάστασή Του. Ὅπως, δηλαδή, τὸ ἀνθρώπινο σῶμα πάντοτε ἐπιθυμεῖ νὰ πετάξη στὸν ἀέρα, ἔτσι καὶ τὸ Τριῴδιο μᾶς προετοιμάζει καὶ μᾶς ἐνισχύει μὲ τὴν ταπείνωση καὶ τὴν μετάνοια νὰ ἀνεβοῦμε σὲ οὐράνια ὕψη καὶ ὑπερκόσμια ἀγαθά.

Ἂς παρακολουθήσωμε καὶ ἐφέτος ὅλα τὰ τελούμενα κατὰ τὴν πνευματική,  κατανυκτικὴ καὶ κοινωνικὴ αὐτὴ περίοδο τῆς Ἐκκλησίας μας, γιὰ νὰ κατορθώσωμε καὶ ἐμεῖς, μὲ μετάνοια καὶ φιλαλήθεια, νὰ ἀπολαύσωμε τοὺς καρποὺς τῆς ἀγάπης ποὺ μᾶς προσφέρει ἁπλόχερα ὁ μεγάλος μας Βασιλιὰς καὶ Σωτήρας μας Χριστός, ὁ Ὁποῖος, συμφώνως μὲ τὸ ὑμνογραφικὸ «ἐκ γὰρ θανάτου πρὸς ζωὴν καὶ ἐκ γῆς πρὸς οὐρανὸν ἡμᾶς διεβίβασεν ἐπινίκιον ᾄδοντας».Β. Τσούπρας

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ

Ἀποκριάτικη Συνεστίαση

Κυριακὴ 16 Φεβρουαρίου καὶ ὥρα 1:30 μ.μ.

Aἴθ. Ἐπάλξεις, Ζήνωνος 3, β’ ὄρ., Ὁμόνοια

Τὸ πρόγραμμα περιλαμβάνει:

  • Σπιτικὸ φαγητό, δωρεὰν κρασί, ἄλλα κεράσματα.
  • Παραδοσιακοὺς χοροὺς καὶ ποιοτικὰ τραγούδια.

Εἴσοδος μὲ προσκλήσεις. Σᾶς περιμένομε.

Ἁγία Φιλοθέη, ἡ Κυρὰ τῶν Ἀθηνῶν

Κυριακὴ 23 Φεβρουαρίου καὶ ὥρα 6:00 μ.μ.

«Ἐπάλξεις», Ζήνωνος 3, β’ ὄρ., Ὁμόνοια

Ὁμιλήτρια: Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος.

Προσκυνηματικὴ Ἐκδρομὴ

Τὴν Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς 1η Μαρτίου θὰ πραγματοποιηθῆ μονοήμερη προσκυνηματικὴ ἐκδρομὴ σὲ ἱστορικὴ Ἱερὰ Μονή.

Οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ δηλώσουν συμμετοχὴ ἐγκαίρως στὰ τηλέφωνα: 210 52 30948, 6987 353063.

Οἱ δραστηριότητες συνεχίζονται

Στὴν κεντρικὴ αἴθουσα τῶν Ἐπάλξεων, Ζήνωνος 3, β’ ὄροφος, πλ. Ὁμονοίας γίνονται:

Κάθε Σάββατο 5:30 μ.μ. μάθημα μουσικῆς, 6:00 μ.μ. σύντομη ὁμιλία καὶ στὴν συνέχεια πρόβα χορωδίας.

Κάθε Κυριακὴ στὶς 6:00 μ.μ. ἐνδιαφέρουσες ὁμιλίες γιὰ τρέχοντα πνευματικὰ καὶ κοινωνικὰ θέματα.

Καθημερινῶς παρέχονται δωρεὰν μαθήματα ἀρχαίων ἑλληνικῶν, ξένων γλωσσῶν, μουσικῆς καὶ ἠλεκτρονικῶν ὑπολογιστῶν. Ἐπίσης, διοργανώνονται πολιτιστικὲς καὶ ψυχαγωγικὲς ἐκδηλώσεις καθὼς καὶ μορφωτικὲς ἐκδρομές.

Πληροφορίες: Ὀρθόδοξη Ἐφημερίδα «Ἐπάλξεις»,

τηλ: 210 52 30948, 6987 353063.

Οἱ Ἐπάλξεις τοῦ Αἰγάλεω

Οἱ ὁμιλίες καὶ οἱ λοιπὲς δραστηριότητες τῶν Ἐπάλξεων Αἰγάλεω συνεχίζονται στὴν αἴθουσά των «Μαρία ἡ Μαγδαληνή», Ἀναγεννήσεως 19 (πλησίον Ἁγ. Σπυρίδωνος), μὲ κεντρικὴ ὁμιλία καὶ Ἱερὰ Παράκληση κάθε Τρίτη βράδυ καὶ ὥρα 7.00 μ.μ.

Παρακαλοῦνται οἱ ἀναγνῶστες τοῦ Αἰγάλεω καὶ τῶν γύρω περιοχῶν νὰ παρακολουθοῦν τὶς δραστηριότητες αὐτὲς πρὸς ὠφέλειά των.

Πληροφορίες: Μαγδαληνὴ Κόκορη, Ἰατρός-Θεολόγος,

στὸ τηλέφωνο: 210-59 82.573.

ΟΙ ΩΔΕΣ

Οἱ ᾠδὲς

Οἱ ᾠδὲς ὡς ποιητικὸ εἶδος ἦταν γνωστὲς σὲ ὅλη τὴν ἀρχαιότητα, ἑπομένως συναντῶνται καὶ στὴν Παλαιὰ Διαθήκη. Μὲ τὶς ᾠδὲς ὁ ποιητὴς περιγράφει καὶ ἐξαίρει γεγονότα καὶ συμβάντα, κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ Θεὸς ἢ κάποιος δυνατὸς ἐπενέβη καὶ ἔφερε αἴσιο ἀποτέλεσμα, ἢ γιὰ τὰ ὁποῖα ὁ ποιητὴς πιστεύει ὅτι ὁ Θεὸς ἢ κάποιος ἰσχυρὸς θὰ ἐπέμβῃ γρήγορα, γιὰ νὰ φέρῃ αἴσιο τέλος καὶ μάλιστα εἶναι βέβαιος γι’ αὐτό.

Τὰ ὡς ἄνω χαρακτηριστικὰ εἶναι ἔκδηλα στὸν ἀρχικὸ κανόνα τῶν ἐννέα βιβλικῶν ᾠδῶν. Ἡ πρώτη εἶναι ὁ ὕμνος ποὺ ἔψαλαν οἱ Ἰσραηλίτες, ὅταν διέβησαν τὴν Ἐρυθρὰ Θάλασσα καὶ ἀρχίζει: «Ἄσωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται…». (Ἐξ. Ε´, 1-18).

Ἡ δεύτερη ᾠδὴ εἶναι ποίημα τοῦ Μωϋσέως, μὲ τὸ ὁποῖο ἐξέφρασε τὴν ἀγανάκτησή του κατὰ τῶν συμπατριωτῶν του, γιατί, ἐνῶ αὐτὸς τοὺς ἔφερνε τὶς θεοχάρακτες πλάκες τῆς Διαθήκης, ἐκεῖνοι ἀποστατοῦσαν καὶ λάτρευαν χρυσὸ μοσχάρι. Ἀρχίζει: «Πρόσεχε Οὐρανὲ καὶ λαλήσω καὶ ἀκουέτω ἡ γῆ ρήματα ἐκ στόματός μου…» (Δευτ. ΛΒ´, 1-43).

Ἡ τρίτη εἶναι ἡ ᾠδὴ ποὺ ἔψαλε ἡ προφῆτις Ἄννα, ὅταν γέννησε τὸν Σαμουὴλ καὶ τὸν ἀφιέρωσε στὸν Θεό. Ἀρχίζει: «Ἐστερεώθη ἡ καρδία μου ἐν Κυρίῳ, ὑψώθη κέρας μου ἐν Θεῷ μου…». (Α’ Βασιλ. Β´, 1-10).

Ἡ τετάρτη εἶναι ὕμνος τοῦ Προφήτου Ἀββακούμ, ὅταν προεῖδε τὴν Σάρκωση τοῦ Κυρίου. Ἀρχίζει: «Κύριε, εἰσακήκοα τὴν ἀκοὴν σου καὶ ἐφοβήθην. Κύριε, κατενόησα τὰ ἔργα σου καὶ ἐξέστην…». (Ἀββακ. Γ´, 1-19).

Ἡ πέμπτη εἶναι τοῦ Προφήτου Ἡσαΐα, μὲ τὴν ὁποία προλέγει τὴν Σάρκωση καὶ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου. Ἀρχίζει: «Ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζει τὸ πνεῦμα μου πρὸς σὲ ὁ Θεός, ὅτι φῶς τὰ προστάγματά σου ἐπὶ τῆς γῆς». (Ἡσ. ΚΣΤ´, 9-21).

Ἡ ἕκτη περιέχει τὶς εὐχαριστίες τοῦ προφήτου Ἰωνᾶ πρὸς τὸν Θεό, ποὺ τὸν ἔσωσε ἀπὸ τὸ κῆτος. Ἀρχίζει: «Ἐβόησα ἐν θλίψει μου πρὸς Κύριον τὸν Θεόν μου καὶ εἰσήκουσέ μου…». (Ἰωνᾶ Β´, 3-10).

Ἡ ἑβδόμη εἶναι ἡ προσευχὴ τοῦ Ἀζαρίου καὶ τῶν ἄλλων δύο παίδων, Ἀνανία καὶ Μισαήλ, ποὺ ἔψαλαν, ὅταν τοὺς ἔριξαν στὴν φλεγόμενη κάμινο. Ἀρχίζει: «Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε, ὁ Θεὸς τῶν Πατέρων ἡμῶν, καὶ αἰνετός, καὶ δεδοξασμένον τὸ ὄνομά σου εἰς τοὺς αἰῶνας…» καὶ παρακάτω λέγει: «ὅτι ἡμάρτομεν καὶ ἠνομήσαμεν ἀποστῆναι ἀπὸ σοῦ… οὐδὲ συνετηρήσαμεν οὐδὲ ἐποιήσαμεν καθὼς ἐνετείλω ἡμῖν, ἵνα εὖ ἡμῖν γένηται». (Δανιήλ Γ´, 2-21).

Ἡ ὀγδόη ἀποτελεῖ τὸν εὐχαριστήριο ὕμνο πάλι τῶν τριῶν παίδων πρὸς τὸν Θεό, ὁ ὁποῖος τοὺς ἔσωσε ἀπὸ τὴν πυρά. Ἀρχίζει: «Εὐλογεῖτε πάντα τὰ ἔργα Κυρίου τὸν Κύριον...» (Δανιήλ Γ´, 28-64).

Ἡ ἐνάτη εἶναι ὁ ὕμνος τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, ὅταν μετὰ τὸν Εὐαγγελισμόν της ἀπὸ τὸν Ἄγγελο ἐπισκέφθηκε τὴν Ἐλισάβετ. Ἡ ἀρχή της εἶναι γνωστή: «Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον καὶ ἠγαλλίασε τὸ πνεῦμα μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρι μου…» (Λουκ. Α´, 46-55).

(Περισσότερα γιὰ τὶς Βιβλικὲς ᾨδὲς βλ. στὸ βιβλιαράκι «Οἱ Βιβλικὲς ᾨδὲς μετὰ εἰσαγωγῆς καὶ ἑρμηνευτικοῦ λεξιλογίου ὑπὸ Β. Τσούπρα», Ἀθῆναι 2007).

Ἡ προσπάθεια τῶν χριστιανῶν ποιητῶν ἦταν νὰ συνδυάσουν, ἰδιαιτέρως στοὺς Εἱρμούς, τὰ παλαιὰ γεγονότα, ποὺ ἐξυμνοῦν οἱ βιβλικὲς ᾠδές, μὲ τὰ νέα γεγονότα καὶ τὰ πρόσωπα, γιὰ τὰ ὁποῖα συνθέτουν τοὺς νέους Κανόνες.

Ἂν παρατηρήσωμε π.χ. ὅλες τὶς ᾠδὲς τῶν πολυαρίθμων Κανόνων τῆς Ἐκκλησίας μας, θὰ διαπιστώσωμε ὅτι ὅλοι οἱ Εἱρμοὶ τῶν πρώτων ᾠδῶν περιέχουν τὶς λέξεις «ἄσωμεν», «δοξάσωμεν», οἱ Εἱρμοὶ τῶν τρίτων ᾠδῶν τὶς λέξεις «ἐστερεώθη», «πέτρα», «ὑψώθη», οἱ τῶν πέμπτων «ὀρθρίσωμεν», «εἰρήνη», «φῶς». Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ στὶς ἄλλες ᾠδές, ὅπου αὐτούσιες λέξεις καὶ φράσεις τῶν παλαιῶν ᾠδῶν εὑρίσκονται στὶς νέες, γιὰ νὰ διατηρῆται ἡ οὐσιαστικὴ ἑνότητα τοῦ πνεύματος.

Θὰ παρατηρήσωμε ἐπίσης ὅτι σχεδὸν ὅλοι οἱ νέοι Κανόνες δὲν περιλαμβάνουν δευτέρα ᾠδή, γιατί ἐκείνη περιεῖχε πνεῦμα ἀγανακτήσεως, ὀργῆς καὶ πόνου καὶ τὸ περιεχόμενό της δὲν συμφωνεῖ μὲ τὸ πνεῦμα τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης, ποὺ ἔφερε στὸν κόσμο ὁ Χριστός μας.

Ὁ κατ’ ἐξοχὴν Κανὼν ποὺ περιλαμβάνει τὴν δευτέρα ᾠδὴ μὲ Εἱρμὸ καὶ τροπάρια εἶναι ὁ Μέγας Κανών· καὶ τοῦτο, γιὰ νὰ τονίσῃ ἀκόμη περισσότερο τὴν ἀνάγκη γιὰ μετάνοια καὶ τὰ δυσμενῆ ἐπακόλουθα τῆς ἀμετανοησίας.