Τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν
τοῦ μακαριστοῦ π. Γεωργίου Μεταλληνοῦ
Ἡ Ὀρθόδοξη Θεολογία ποὺ προσφέρεται στὴν ἐκπαίδευση εἶναι ἄρρηκτα συνδεδεμένη μὲ τὴν παγκόσμια ἱστορία καὶ ἰδιαίτερα τὴν ἑλληνική. Ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἱστορία, ἄλλωστε, εἶναι μέρος τῆς ἱστορίας τοῦ πολιτισμοῦ. Ὁ χωρισμὸς τῆς Θεολογίας ἀπὸ τὴν Ἱστορία εἶναι ξένος πρὸς τὴν ἑλληνικότητα.
Ἐξ ἄλλου, εἶναι ἀδιανόητος κάθε διαχωρισμὸς τῆς ἱστορίας καὶ τοῦ πολιτισμοῦ ἀπὸ τὴν Θεολογία τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ τοῦ τρόπου ζωῆς ποὺ παράγει. Ὅλη ἡ ζωὴ τοῦ Ἔθνους εἶναι διαποτισμένη ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς Ὀρθοδοξίας, ἀφοῦ Ὀρθοδοξία καὶ Ἑλληνικότητα εἶναι μεγέθη ἀσύγχυτα μέν, ἀδιαίρετα δέ. Ἡ ἰσχυρότερη ἐπιβεβαίωση αὐτῆς τῆς εὐεργετικῆς γιὰ τὸ Ἔθνος ἑνότητας Ἑλληνισμοῦ καὶ Ὀρθοδοξίας προκύπτει καὶ ἀπὸ τὸν θηριώδη ἀγῶνα των Νεοεποχιτῶν, ἀκόμη καὶ ἐπαγγελματιῶν Θεολόγων, γιὰ τὸν διαχωρισμό τους, μὲ τὴν ἀποσύνδεσή μας ἀπὸ τὸ Βυζάντιο καὶ τὴν ἱστορικὴ καὶ πολιτιστικὴ συνέχεια.
Γι’ αὐτὸ τὸ Μάθημά μας δὲν πρέπει νὰ ἔχει στενὰ ὁμολογιακό, οὔτε (ὅμως) καὶ γενικὰ θρησκειολογικὸ χαρακτῆρα, ἀλλὰ κυρίως ἱστορικό, διότι ἐκφράζει σύνολο τὸν πολιτισμό καὶ βοηθᾶ στὴν κατανόηση τῆς ἐθνικῆς μας παράδοσης. Προσφέρει τὰ ἀναγκαῖα ἑρμηνευτικὰ κλειδιὰ γιὰ τὴν προσέγγιση καὶ βίωση τοῦ πολιτισμοῦ μας (τοπωνύμια, ἑορτές, πανηγύρεις, ἔθιμα καὶ ὅλο τὸ περιεχόμενο τοῦ λαϊκοῦ βίου καὶ τῆς θρησκείας).
Ἡ τεχνητὴ καὶ ἔξωθεν προωθούμενη πολύ-πολιτισμικότητα ἔχει ὡς στόχους τὰ μαθήματα τῶν Θρησκευτικῶν, τῆς Ἱστορίας καὶ τῶν Ἑλληνικῶν (γλῶσσα), διότι προβάλλουν καὶ ἐνισχύουν τὰ κύρια συστατικὰ τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς ἐθνικότητάς μας. Ἡ στάση, συνεπῶς, ἀπέναντι στὰ μαθήματα αὐτά, ἰδιαίτερα στὸ Μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν, ἐλέγχει τὴν ποιότητα τῆς πολιτισμικῆς μας συνείδησης.
Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονεῖται ὅτι ὁ ἑλληνορθόδοξος πολιτισμός, τὸν ὁποῖο ἐνσαρκώνει καὶ μεταδίδει τὸ Μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν, βρίσκεται στὴν βάση τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολιτισμοῦ, συνδέοντας, ἔτσι, καὶ τοὺς Ὀρθοδόξους ἀλλὰ καὶ ὅλη τὴν Εὐρώπη, μὲ τὴν ταυτότητά της κατὰ τὴν πρὸ τοῦ σχίσματος (11ος αἰ.) ἐποχή, παραπέμποντας στὴν ἀρχαία Ἑνωμένη Εὐρώπη.
Βέβαια, γνωρίζω ὅτι οἱ ἄγευστοι τῆς Ὀρθοδοξίας ὡς πατερικότητας, ἀκούοντας τὶς ἐπισημάνσεις αὐτές, αἰσθάνονται φρικίαση. Αὐτό, ὅμως, ποὺ μὲ τρομάζει εἶναι ὅτι ὑπάρχουν καὶ θεολόγοι ποὺ συμμερίζονται αὐτὴν τὴ στάση. Καὶ γι’ αὐτοὺς μὲν εὔχομαι «ὁ Θεὸς νὰ τοὺς φωτίσει», γιὰ μᾶς δέ «καλὸν ἀγῶνα»!
